គាថាធម្មបទ៖ ភិក្ខុវគ្គ

 ២៥. ភិក្ខុវគ្គ

៣៦០.             ចក្ខុនា សំវរោ សាធុ,                សាធុ សោតេន សំវរោ;

ឃានេន សំវរោ សាធុ,              សាធុ ជិវ្ហាយ សំវរោ។

ការសង្រួមភ្នែកប្រពៃ ការសង្រួមត្រចៀកប្រពៃ ការសង្រួមច្រមុះប្រពៃ ការសង្រួម​អណ្ដាត​ប្រពៃ។

៣៦១.             កាយេន សំវរោ សាធុ,             សាធុ វាចាយ សំវរោ;

មនសា សំវរោ សាធុ,                សាធុ សព្វត្ថ សំវរោ;

សព្វត្ថ សំវុតោ ភិក្ខុ,                 សព្វទុក្ខា បមុច្ចតិ។

ការសង្រួមកាយប្រពៃ ការសង្រួមវាចាប្រពៃ ការសង្រួមចិត្តប្រពៃ ការសង្រួមទាំងអស់ប្រពៃ ភិក្ខុសង្រួមហើយក្នុងទ្វារទាំងអស់ តែងរួចស្រឡះចាកទុក្ខទាំងពួង។

៣៦២.            ហត្ថសញ្ញតោ បាទសញ្ញតោ, វាចាយសញ្ញតោ សញ្ញតុត្តមោ;

អជ្ឈត្តរតោ សមាហិតោ, ឯកោ សន្តុសិតោ តមាហុ ភិក្ខុំ។

ជនណា សង្រួមដៃ សង្រួមជើង សង្រួមវាចា សង្រួមអត្តភាព ជាអ្នកត្រេតអរក្នុងការចំរើន​កម្មដ្ឋានដែលមានក្នុងខ្លួន ជាហេតុមានចិត្តតម្កល់មាំ ជាអ្នកនៅឯកឯង តែងមានចិត្តត្រេតអរ​ក្នុងធម៌ បណ្ឌិតទាំងឡាយហៅជននោះថាភិក្ខុ។

៣៦៣.          យោ មុខសញ្ញតោ ភិក្ខុ,           មន្តភាណី អនុទ្ធតោ;

អត្ថំ ធម្មញ្ច ទីបេតិ,                    មធុរំ តស្ស ភាសិតំ។

ភិក្ខុណា សង្រួមមាត់ ជាអ្នកពោលដោយបញ្ញា មានចិត្តមិនរាយមាយ សំដែងអត្ថផង ធម៌ផង បានភាសិតរបស់ភិក្ខុនោះទើបឈ្មោះថាពីរោះ។

៣៦៤.             ធម្មារាមោ ធម្មរតោ,                  ធម្មំ អនុវិចិន្តយំ;

ធម្មំ អនុស្សរំ ភិក្ខុ, សទ្ធម្មា ន បរិហាយតិ។
ភិក្ខុមានធម៌ជាទីត្រេតអរ ត្រេតអរហើយក្នុងធម៌ ពិចារណាធម៌ រឭកធម៌រឿយៗ រមែងមិនសាប​សូន្យ​ចាកព្រះសទ្ធម្មឡើយ។

៣៦៥.             សលាភំ នាតិមញ្ញេយ្យ,            នាញ្ញេសំ បិហយំ ចរេ;

អញ្ញេសំ បិហយំ ភិក្ខុ,              សមាធិំ នាធិគច្ឆតិ។

ភិក្ខុមិនគប្បីមើលងាយលាភរបស់ខ្លួន មិនគប្បីប្រព្រឹត្តចង់បានលាភរបស់ភិក្ខុដទៃ បើចង់បាន​លាភរបស់ភិក្ខុដទៃរមែងមិនបានសមាធិឡើយ។

៣៦៦.             អប្បលាភោបិ ចេ ភិក្ខុ,             សលាភំ នាតិមញ្ញតិ;

តំ វេ ទេវា បសំសន្តិ,                  សុទ្ធាជីវិំ អតន្ទិតំ។

បើភិក្ខុសូម្បីមានលាភតិច មិនមើលងាយលាភរបស់ខ្លួន ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ តែង​សរសើរ​ភិក្ខុនោះឯង ដែលជាអ្នកមានព្យាយាមជាគ្រឿងអាស្រ័យរស់នៅ ដោយបរិសុទ្ធិ ជា​អ្នកមិនខ្ជិលច្រអូស។

៣៦៧.             សព្វសោ នាមរូបស្មិំ,                 យស្ស នត្ថិ មមាយិតំ;

អសតា ច ន សោចតិ,               ស វេ ភិក្ខូតិ វុច្ចតិ។

បុគ្គលណាមិនមានសេចក្ដីប្រកាន់ក្នុងនាមនិងរូបជារបស់អញ ដោយប្រការទាំងពួង មួយទៀត បុគ្គលណា មិនសោកស្ដាយ ព្រោះនាមនិងរូបមិនមាន បុគ្គលនោះឯងតថាគតហៅថា ភិក្ខុ។

៣៦៨.             មេត្តាវិហារី យោ ភិក្ខុ,              បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ;

អធិគច្ឆេ បទំ សន្តំ,                    សង្ខារូបសមំ សុខំ។

ភិក្ខុណានៅដោយអំណាចមេត្តា ជ្រះថា្លក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ភិក្ខុនោះរមែងបានបទដ៍ស្ងប់ ជាទីរម្ងាប់នូវសង្ខារ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។

៣៦៩.             សិញ្ច ភិក្ខុ ឥមំ នាវំ,                 សិត្តា តេ លហុមេស្សតិ;

ឆេត្វា រាគញ្ច ទោសញ្ច,             តតោ និព្វានមេហិសិ។

ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកស្ដារទូកគឺអត្តភាពនេះ ទូកដែលអ្នកស្ដារហើយ នឹងដល់ត្រើយឆាប់ អ្នកកាត់​រាគៈ និងទោសៈបានហើយ អំពីនោះនឹងអាចដល់នូវព្រះនិព្វាន។

៣៧០.           បញ្ច ឆិន្ទេ បញ្ច ជហេ,               បញ្ច ចុត្តរិ ភាវយេ;

បញ្ច សង្គាតិគោ ភិក្ខុ,              ឱឃតិណ្ណោតិ វុច្ចតិ។

ភិក្ខុគាប់កាត់ ឱរម្ភាគិយសំយោជនៈ ៥ ផង គប្បីលះបង់ឧទ្ធម្ភាគិយសំយោជនៈ ៥ ផង គប្បី​ចំរើនឥន្ទ្រិយ ៥ តទៅ ភិក្ខុអ្នកកន្លងកិលេសជាគ្រឿងចំកាត់ ៥ (រាគៈ ទោសៈ មោហៈ មានៈ ទិដ្ឋិ) បានហើយ ទើបតថាគតហៅថា អ្នកឆ្លងអន្លង់បាន។

៣៧១.          ឈាយ ភិក្ខុ មា បមាទោ , មា តេ កាមគុណេ ភមស្សុ ចិត្តំ;

មា លោហគុឡំ គិលី បមត្តោ, មា កន្ទិ ទុក្ខមិទន្តិ ឌយ្ហមានោ។

ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកពិនិត្យផង ចូរជាអ្នកកុំប្រមាទផង ចិត្តរបស់អ្នក ចូរកុំវិលទៅរកកាមគុណ​ឡើយ អ្នកចូរកុំប្រមាទ ទំពាស៊ីនូវដុំលោហៈ កុំអោយជាអ្នកកាលភ្លើងឆេះហើយ កន្ទក់កន្ទេញ​ថា នេះទុក្ខ ដូច្នេះឡើយ។

៣៧២.            នត្ថិ ឈានំ អបញ្ញស្ស,              បញ្ញា នត្ថិ អឈាយិនោ ;

យម្ហិ ឈានញ្ច បញ្ញា ច,           ស វេ និព្វានសន្តិកេ។

ការពិនិត្យមិនមានដល់បុគ្គលអ្នកមិនមានប្រាជ្ញា ជ្រាជ្ញាមិនមានដល់បុគ្គលអ្នកមិន ពិនិត្យ ការ​ពិនិត្យនិងប្រាជ្ញា មានក្នុងបុគ្គលណា បុគ្គលនោះឯង ឈ្មោះថា ឋិតនៅក្នុងទីជិតនៃព្រះ​និព្វាន។

៣៧៣.           សុញ្ញាគារំ បវិដ្ឋស្ស,                  សន្តចិត្តស្ស ភិក្ខុនោ;

អមានុសី រតិ ហោតិ,                 សម្មា ធម្មំ វិបស្សតោ។

សេចក្ដីត្រេតអរ ដែលមិនមានជារបស់មនុស្ស រមែងមានដល់ភិក្ខុអ្នកចូលទៅកាន់ផ្ទះស្ងាត់ អ្នកមានចិត្តរម្ងាប់ អ្នកឃើញធម៌ដោយប្រពៃ។

៣៧៤.           យតោ យតោ សម្មសតិ,           ខន្ធានំ ឧទយព្វយំ;

លភតី បីតិបាមោជ្ជំ,                  អមតំ តំ វិជានតំ។

ភិក្ខុពិចារណាការកើតឡើងនិងការវិនាសខន្ធទាំងឡាយ ក្នុងកាលណា ក្នុងកាលនោះ ភិក្ខុនោះ​រមែងបានបីតិនិងបាមោជ្ជៈ បីតិនិងបាមោជ្ជៈនោះ ឈ្មោះថា ជាអមតធម៌ របស់បណ្ឌិត អ្នកដឹង​ធម៌ទាំងឡាយ។

៣៧៥.            តត្រាយមាទិ ភវតិ,                   ឥធ បញ្ញស្ស ភិក្ខុនោ;

ឥន្ទ្រិយគុត្តិ សន្តុដ្ឋិ,                    បាតិមោក្ខេ ច សំវរោ។

គុណ៣ប្រការនេះ គឺការរក្សាឥន្ទ្រិយ១ សេចក្ដីសន្ដោស១ ការសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខ១ ជាខាងដើមនៃព្រះនិព្វាននោះ តែងមានដល់ភិក្ខុអ្នកមានបញ្ញាក្នុងសាសនានេះ ។

៣៧៦.           មិត្តេ ភជស្សុ កល្យាណេ,         សុទ្ធាជីវេ អតន្ទិតេ;

បដិសន្ថារវុត្យស្ស ,                    អាចារកុសលោ សិយា;

តតោ បាមោជ្ជពហុលោ,                    ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សសិ។

ម្នាលភិក្ខុ អ្នកចូរគប់រកកល្យាណមិត្ត អ្នកមានព្យាយាមជាគ្រឿងរស់ដោយបរិសុទ្ធិ ជាអ្នកមិន​ខ្ជិលច្រអូស ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកប្រព្រឹត្តធ្វើបដិសន្ថារៈ គប្បីជាអ្នកឈ្លាសក្នុងអាចារៈ ព្រោះហេតុ​ទាំងពីរនោះ អ្នកនឹងមានបាមោជ្ជៈច្រើន នឹងធ្វើទីបំផុតទុក្ខបាន។

៣៧៧.

វស្សិកា វិយ បុប្ផានិ,                 មទ្ទវានិ [មជ្ជវានិ បមុញ្ចតិ;

ឯវំ រាគញ្ច ទោសញ្ច,                 វិប្បមុញ្ចេថ ភិក្ខវោ។

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីជំរុះរាគៈ និងទោសៈចេញ ដូចម្លិះជំរុះផ្កាម្លិះទាំង​ឡាយ ដែលស្វិតហើយ ដូច្នោះ។

៣៧៨.           សន្តកាយោ សន្តវាចោ,           សន្តមនោ សុសមាហិតោ ;

វន្តលោកាមិសោ ភិក្ខុ,            ឧបសន្តោតិ វុច្ចតិ។

ភិក្ខុអ្នកមានកាយរម្ងាប់ហើយ មានវាចារម្ងាប់ហើយ មានចិត្តរម្ងាប់ហើយ មានចិត្តតម្កល់មាំ​ហើយ មានអាមិសៈក្នុងលោក ខ្ជាក់ចោលហើយ ទើបតថាគតហៅថា អ្នកស្ងប់រម្ងាប់។

៣៧៩.             អត្តនា ចោទយត្តានំ,                បដិមំសេ តមត្តនា ;

សោ អត្តគុត្តោ សតិមា,             សុខំ ភិក្ខុ វិហាហិសិ។

អ្នកចូរដាស់តឿនខ្លួនឯងដោយខ្លួនឯង ចូរពិនិត្យខ្លួនដោយខ្លួនឯង ម្នាលភិក្ខុ អ្នកនោះបើមាន ស្មារតី រក្សាខ្លួនទុកហើយ នឹងនៅជាសុខ។

៣៨០.             អត្តា ហិ អត្តនោ នាថោ,           អត្តា ហិ អត្តនោ គតិ;

តស្មា សញ្ញមអត្តានំ ,               អស្សំ ភទ្រំវ វាណិជោ។

មែនពិតខ្លួនជាទីពឹងរបស់ខ្លួន ខ្លួនឯងជាគតិរបស់ខ្លួន ព្រោះហេតុនោះ អ្នកចូររវាំងខ្លួន ដូចពាណិជរវាំងសេះដ៏ល្អ។

៣៨១.             បាមោជ្ជពហុលោ ភិក្ខុ,            បសន្នោ ពុទ្ធសាសនេ;

អធិគច្ឆេ បទំ សន្តំ,                    សង្ខារូបសមំ សុខំ។

ភិក្ខុអ្នកក្រាស់ដោយសេចក្ដីរីករាយ ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា រមែងបាន​នូវ​បទដ៏​ស្ងប់​ជា​ទី​រម្ងប់​នូវសង្ខារ នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។

៣៨២.            យោ ហវេ ទហរោ ភិក្ខុ, យុញ្ជតិ ពុទ្ធសាសនេ;

សោមំ លោកំ បភាសេតិ, អព្ភា មុត្តោវ ចន្ទិមា។

ភិក្ខុណានៅកម្លោះ ប្រឹងប្រែង ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ភិក្ខុនោះរមែងញ៉ាំងលោកនេះ អោយភ្លឺ ស្វាងបាន ដូចព្រះចន្ទដែលរះផុតអំពីពពក។

ចប់ភិក្ខុវគ្គ។